بازسازي يا تخريب قطعه 33 بهشت زهرا

سه شنبه 25 دسامبر 2007


بابا ، بايد همينجا باشد . دفعه قبل كه آمديم همين جاها بود ." دختري حدودا 16 ساله با چشماني مرطوب در ميان بلوك‌هاي سيماني ، خاك‌ رس تلنبار شده و رد چرخ گاري با هيجان و تند تند سراغ سنگ قبري را مي‌گرفت .

" اينجا است ، نگفتم كه بايد همين طرف‌ها باشد ." با هيجان فرياد زد و سنگي را كه تازه از روي گوري كنده و در ميان بلوك‌هاي سيماني رها شده بود به پدرش نشان داد. نگاهم به نقطه‌اي كه او نشان مي‌داد ، رفت ،سنك قبري كه رويش نوشته بود:

" ... محمد حنيف نژاد ، فرزند حمدالله ،ولادت 1317 ، وفات 3/3/1351 ...". صداي گريه دختر توجه‌ام را به او جلب كرد . گفتم شايد از اعضاي خانواد حنيف نژاد است . مادرش با خنده‌اي تلخ به پدرش رو كرد و گفت : اين بچه چقدر هيجاني است ."

سنگ‌هاي شكسته ، درختچه‌هاي هرز روئيده در فاصله بين قبرها ، بلوك‌هاي سيماني ، خاك‌رس تلنبار شده و تعداي بيل و كيسه‌هاي سيمان و درميان آنها سنگ گور محمد حنيف نژاد . آن سو تر سعيد محسن . بقيه هم شكسته و بر روي هم پرت شده اند .

امروز هشتم آبان ماه 1384 است ، دو سه روزي از شروع بازسازي قطعه 33 بهشت زهرا مي‌گذرد . در مقابل ورودي‌هاي اين قطعه كه با ديواري سيماني به ارتفاع يك ونيم متر احاطه شده ، پارچه نوشته‌هايي خود نمايي مي‌كند . به اين مضمون : "با توجه به شروع بازسازي قطعه 33 سازمان بهشت زهرا از خويشاوندان كساني كه قبرشان در اين محل است مي‌خواهيم كه براي هماهنگي به دفتر بهشت زهرا مراجعه كنند. "

در گوشه جنوب شرقي قطعه 33 تعداي كارگر افغاني مشغول ساختن قبرهايي هستند كه بر خلاف ديگر قبرهاي بهشت زهرا مرتفع هستند .

هرچه كار ساختن قبرها جلوتر مي‌‌رود انها با كلنگ، سنگ قبرها را مي‌كنند . تازه اگر سنگي باقيمانده باشد . با خود گفتم بخشي از تاريخ مملكت را ببين كه چطور با كلنگ به جان آن افتاده‌اند .

بر خلاف سال‌هاي پيش تعداد كساني كه به اين قطعه مي‌آيند زيادتر شده‌است . برخي‌ها از ديوار آن به اين سو مي‌پرند و تعدادي هم از چهار ورودي كنده شده بين ديوار سيماني عبور مي‌كنند . جوانها بيشترند . نزديك دوسه‌تا از آنها مي‌شوم تا حرف‌هايش‌شان را بشنوم . اينجا كسي با كسي حرف نمي‌زند .

"اينجا چرا با بقيه جاهاي بهشت زهرا متفاوت است ؟ انگار آنهايي كه اينجا دفن شده‌اند كسي را ندارند كه بر سر قبرشان بيايد و گلي و درختي بكارد ؟" مرد ميانسالي كه با خانواده‌اش بود به پسرش جواب داد:" كساني را كه در زمان شاه اعدام كردند در اينجا دفن كرده‌اند ."

پسر پرسيد چرا كسي به آنها احترام نمي‌گذارد..." دور شدند و رفتند . نفهميدم پدرش چه جوابي به او داد . دو سه جوان سياه پوش هم در ميان بلوك‌هاي سيماني قدم مي‌زدند: " اينجا محل دفن منافقين است . بهتر است به جاي بازسازي كاملا تخريبش كنند ...". بسياري از آنهايي كه در اينجا خفته‌اند 10 سال پيش از انقلاب و احتمالا 23- 24 سال قبل از بدنيا آمدن آنها و در زندانهاي رژيم شاه به شهادت رسيده اند .

در اين قطعه بيش از 6500 گور وجود دارد كه بخش عمده‌اي از مبارزان راه آزادي كشور كه در زمان رژيم گذشته اعدام و يا زير شكنجه شهيد شدند در اين محل دفن شده‌اند . اين قطعه جز چند ماه اول انقلاب ديگر روي خوش به خود نديد . كساني براي نشان دادن مخالفت‌ خود با برخي از گروه‌هاي سياسي به قبر اعضاي آنها كه در زمان رژيم پهلوي شهيد شده بودند ، حمله كردند . آنها روزها سنگ قبرها را مي‌شكستند و ياران و دوستانشان شب‌ها سنگي جديدتر با نام مستعار و يا رمز و نشانه اي بر آن مي‌گذاشتند تا روزي بتوانند با احترام از اين مردان كه بخشي جدانشدني از تاريخ ايران هستند ، ياد كنند .

جلوتر كه بروي نام‌هاي آشناي ديگري را هم مي‌بيني . خسرو گلسرخي و دو قدم پائين‌تر كرامت دانشيان . محمد كاظم ذولانوار و بيژن جزني ،هم هستند . الان 27 سال از آن روزها مي‌گذرد . و قطعه 33 تبديل شده به متروكه‌اي پر از شيشه خرده و تكه‌هاي آهن پاره و علف‌هاي هرز . شايد بيش از 40 درصد اين قبرها بي‌نام ونشان‌اند . بسياري هم شكسته‌اند . اگرچه مي‌توان نام و محل شهادت و سن و اينكه متعلق به كدام گروه بوده اند را به سختي خواند .

از سال پيش خبرهايي مبني بر بازسازي قطعه 33 توسط سازمان بهشت زهرا در خبرگزاري‌ها و سايت‌هاي اينترنتي منتشر شد. هر كس از زاويه ديد خود به اين اتفاق كه قرار بود پس از 27 سال بيفتد، نگاه مي‌كرد .خيلي‌ها به آن با ديده شك و ترديد نگاه كردند و گفتند مي‌خواهند قبرهاي مبارزان وشهداي راه‌ آزادي را كه در زمان شاه اعدام و يا در زير شكنجه كشته شده‌اند ، از بين ببرند . از طرف ديگر سازمان بهشت زهرا ضمن تكذيب تمام اين حرف‌ها اعلام كرد مي‌خواهد اين قطعه را همانند ديگر قطعات ساماندهي كند .

حال كه پس از اين همه سال قرار شده چنين اتفاقي روي دهد براي دوستان و نزديكان كساني كه در اين محوطه مدفون شوند هم جالب توجه است و هم باور نكردني. اما هر چه بود اين شك و ترديد‌ها بعد از يك سال هنوز رفع نشده و سازمان بهشت زهرا كار بازسازي را شروع كرده.

يكي از كارمندان روابط عمومي بهشت زهرا براي ايجاد اعتماد بيشتر به من مي‌گويد :ما مي‌خواهيم اين محوطه را بازسازي كنيم و قبرهاي دوطبقه درست كنيم .

مي‌پرسم :با اين قبرهاي دو طبقه چه مي‌كنيد ؟ از پشت ميز كارش بلند مي‌شود و حالت دوستانه‌اي به خود مي‌گيرد:" سنگ قبر كساني را كه در اين قطعه هستند در طبقه اول قرار مي‌دهيم و زير آن را هم به يكي از خويشاوندان درجه اول او اختصاص مي‌دهيم . تا زماني كه كسي هم مراجعه نكند ما آن را به كس ديگري نمي‌دهيم .

ادامه داد : به هزينه بهشت زهرا يك سنگ بر روي قبر آنها مي‌گذاريم . اگر خانواده‌هاشان مراجعه كردند خودشان هر نوع سنگي خواستند بگذارند . بالاخره آنها مبارزان اين كشور بودند . براي ما هم فرقي نمي‌كند كه چه كسي در اين قبر خوابيده است .

مي‌گويم : چرا بعد از اين همه وقت حالا به فكر اين كار افتاده‌ايد ؟

جواب مي‌دهد : اين قطعه كنار قطعه هنرمندان است و ميهمانان خارجي زيادي براي اداي احترام به هنرمندان از مقابل قطعه 33 عبور مي‌كنند . آنها هميشه مي‌پرسند اينجا چه كساني دفن شده‌اند كه تا به اين اندازه به آنها بي توجهي شده و آنها را به حال خود رها كرده‌ايد . بنابراين براي حل اين مشكل مي‌خواهيم اينجا را همانند ديگر قطعات مجاورش بسازيم . در ضلع جنوب شرقي ،كارگران در حال كار هستند تا بخش كوچكي از قبرهاي آن قسمت را به عنوان نمونه بسازند تا پس از جلب رضايت نزديكان اين قبرها ، تمام محوطه را بسازند .

مبارزاني كه در زمان شاه اعدام و يا زير شكنجه كشته شده بودند به طور ناشناس در اين محل دفن شدند و كسي هم اطلاعي در اين رابطه نداشت . تنها سندي كه نشان مي‌داد آنها در اين محل دفن شده‌اند مداركي بود كه در دفاتر بهشت زهرا موجود بود . پس از انقلاب و با دسترسي انقلابيون به آن مدارك ، گروه‌ها ، خانواده‌ها و دوستداران آن مبارزين براي آنها سنگ يادبودي تهيه كردند . قطعه 33 براي چند ماهي براي بسياري از مردم به عنوان سرمايه ملي و بخشي از تاريخ معاصر آنها ، مورد توجه بود .

هر چه هست تاكنون نسبت به اين محوطه كه بسياري از مبارزان تاريخ معاصر ايران در آنجا دفن شده‌اند ، بي‌توجهي شده است . هر چند شروع به بازسازي آن به يك شكل قابل قبول را بايد به فال نيك گرفت . اما هنوز خيلي‌ها به اين اقدام بهشت زهرا با ديده شك و ترديد نگاه مي‌كنند . براي روشن شدن بيشتر ماجرا بايد چند هفته‌اي منتظر ماند .

آبان ماه 1384-تهران






اعلان پس از تأئيد

سخنگاه  : پيامهاى شما پس از تأئيد گردانند گان سايت نمايان خواهند شد

يك پيام ، يك تفسير ؟
  • (براى درست كردن پاراگراف، كافيست كه جاى خط ها را خالى بگذاريد)

(اختيارى) كى هستيد؟




بنا به توافقنامه Creative Commons برخی از حقوق برای بهمن احمدی امویی محفوظ است.
نقل قول غیرتجاری و با ذکر منبع و اطلاع نویسنده، آزاد است.